Wereldpolitiek

oorlog loesje

Er is maar één land: de aarde.
Er is maar één volk: de mensheid.
Er is maar één geloof: de liefde.
– Dr. F.M. Wibaut

Tijdens deze onrustige weken op het wereldtoneel trek ik de stoute schoenen aan om over zoiets complex als wereldpolitiek een blog te schrijven. Dit is slechts mijn zienswijze en ik claim daarmee allerminst volledigheid.Waar ik het namelijk graag over wil hebben is de neiging van ons mensen om geweld met geweld te beantwoorden. Dit gebeurt zowel op kleine als op grote schaal. Uiteraard bleek dit duidelijk uit de reacties op het neerstorten van MH17, maar ook op andere plekken in de wereld is dit de orde van de dag. Neem het conflict in Gaza, ook daar gaat het om terug willen doen wat de ander jou aandoet. Las ergens deze typerende vergelijking. Het is alsof een volwassene op een kind zit en het slaat met een stok met als rechtvaardiging dat het zich verdedigt tegen het kind dat de volwassene probeert te slaan.

Op kleinere schaal zie je overigens hetzelfde gedrag, zoals bijvoorbeeld bij de doodstraf in de Verenigde Staten. Laatst had een gevangene 1 uur 57 minuten (in tegenstelling tot de gebruikelijke 6-10 minuten) nodig om te overlijden. Waarna de reactie was dat hij minder geleden heeft dan zijn slachtoffers. Alsof het dan wel is toegestaan om een ander te laten lijden.

Gandhi zei het treffend: “An eye for an eye makes the whole world blind”.

Toen ik mezelf vervolgens afvroeg waar deze neiging om geweld met geweld te beantwoorden vandaan komt zei iemand terecht ‘onmacht’. Onmacht is een oude pijn uit onze jeugd die iedereen in meer of mindere mate ervaren heeft. Als kind ben je namelijk lange tijd machteloos en overgeleverd aan volwassenen voor je voortbestaan. De pijn van deze onmacht maakt echter dat vele volwassenen later naar macht streven. Macht en controle. Een Israëlische rabbijn beschreef het heel mooi. Diep in ons hart weten we allemaal dat de beste weg naar veiligheid en zekerheid liefde en compassie is, maar velen van ons hebben ook een stem in ons die ons wijs maakt dat we alleen veiligheid en zekerheid zullen hebben als we de ander domineren en controleren. Deze drang naar macht, zekerheid en controle komt voort uit angst om kwijt te raken wat je hebt.

Dit zie je ook als we het hebben over immigranten. We zijn zo bang anderen toe te laten tot ‘ons’ land uit angst het goede leven dat we nu hebben kwijt te raken. Maar wat zou jij doen als je ergens woont waar je geen voortbestaan hebt? Dan ga je ook daarheen waar het leven beter is. Maar nu lijkt de gedachte te zijn dat waar je wieg staat bepaalt wat van jou is. Zeker in het geval van de Verenigde Staten, die tegenwoordig immigranten nog maar mondjesmaat binnenlaten, vind ik dit op z’n minst kortzichtig aangezien het hele land bestaat uit mensen wiens voorouders daar hun geluk kwamen zoeken. Maar opeens is er niemand meer welkom en hebben de huidige bewoners gezegd ‘dit land is van mij’.

Kijk je echter over de eeuwen heen naar landsgrenzen dan zie je dat deze continu aan verandering onderhevig zijn. Het argument dat een bepaald stuk grond ooit van jou was is dus weinig relevant voor de acties van nu. Dit zou hetzelfde zijn als dat Italië Nederland binnenvalt omdat het ooit bij het Romeinse Rijk heeft gehoord.

Het pijnlijke in dit soort conflicten is echter dat de partijen zo zijn in gegraven in hun standpunten, dat ze in alles een bevestiging hiervan zien. Historische pijn en onmacht zit vaak vastgeroest in de cultuur, waardoor het wordt overgedragen op volgende generaties.

Als je dan aangeeft dat je het niet met de handelswijze van iets of iemand eens bent dan denken ze meteen dat je tegen hen bent. Ze interpreteren dat dan meteen als een afwijzing van hen zelf doordat ze zich zo met die standpunten zijn gaan identificeren. Wat de uitspraak ‘you’re either with us or against us’ van George Bush Jr. duidelijk weerspiegelt. Ik ben tegen niemand. Ik ben alleen wel tegen het vasthouden aan oude conditioneringen en overtuigingen waardoor er geen open mind mogelijk is. Wat juist zo nodig is om tot vreedzame oplossingen te komen. Zoals the Economist terecht zei: “het gaat er niet om wie het conflict begonnen is, het gaat er om wie de meeste opties heeft om het conflict te beëindigen”. In geval van het Gaza conflict liggen de meeste opties tot vreedzame oplossingen mijn inziens dan ook absoluut bij Israël en de Verenigde Staten.

Het hele probleem met zeggen dat iets van jou is, is dat het afgescheidenheid creëert. Er komt een ik/wij en zij. En het liefst zeggen we dan dat de ander slecht is zodat wij ons goed kunnen voelen.

We zijn echter allemaal mensen die onder bepaalde omstandigheden tot slechte daden in staat zijn. Door de ander als slecht af te schilderen is het makkelijker om wraak te nemen en te straffen. Het maakt ook dat je dat ‘slechte’ stuk in jezelf niet hoeft te voelen. De overtuiging aannemen dat je zelf goed bent geeft echter maar kortstondig goed gevoel over jezelf. Je hebt immers continu een ‘vijand’ nodig om jezelf goed te blijven voelen.

Het patroon van geweld met geweld beantwoorden stopt pas als een van de twee bereid is zijn brug/afweersysteem te laten zakken en de ander echt te ontmoeten. Wie is die ander, wat gelooft hij, wat is zijn verhaal? Het vergt echter moed om uit dit reactieve patroon van geweld te stappen en echte verantwoordelijkheid te nemen. Bereid zijn historische pijn te helen en transformeren en uit oude conditioneringen stappen stelt je in staat de ander met open blik te zien. Dan zul je zien dat die ook gelooft ‘het goede’ te doen. Vanuit deze open mind is het mogelijk om samen te zoeken naar een win-win oplossing (bijvoorbeeld in vrede naast elkaar wonen) in plaats van te geloven dat je alleen kunt winnen ten koste van de ander. Verder kijkend dan goed en fout zul je zien dat we echt allemaal hetzelfde zijn, mensen die op zoek zijn naar geluk!

3 gedachten over “Wereldpolitiek

  1. Hallo Anouk, weer een mooi stukje om over na te denken.
    Ik loop al een tijdje rond met een vraagstuk dat -denk ik- hier goed bij aansluit.
    Je kunt je natuurlijk afvragen in hoeverre je het “mijn en dijn” moet doorvoeren en ik denk dat dit o.a. te maken heeft met overleven of met de angst iets niet te zullen overleven.
    Bij emigratie naar de US en Europa speelt dat indirect, maar in de Gaza-strook zijn de angsten veel concreter.
    Mijn vraag is nu waar je precies de grens legt tussen mijn en dijn en waarom.

    Hopelijk heb je een antwoord voor me. Bedankt alvast.

    groet,
    Jaap

    • Hi Jaap,

      Dank voor je reactie! Je vraagt bevat eigenlijk al het antwoord en dat ga ik je proberen toe te lichten. Je vraagt namelijk waar de grens ligt tussen mijn en dijn. Het is echter slechts een gedachte dat er een grens is tussen mij en jou, ik en wij, mijn en dijn. Uiteindelijk zijn we namelijk allemaal een, maar doordat we ons identificeren met onze gedachten, lichaam, gevoelens, etc. ervaren we een scheiding tussen ik en de ander. Angst komt voort uit een sterke identificatie met deze gedachten en gevoelens. Een gedachte ontstaat echter uit een zintuigelijke ervaring in het heden en een gedachte over het verleden. Israel is een mooi voorbeeld van hoe ze zich vasthouden aan pijn uit het verleden en daarmee de daden in het heden rechtvaardigen. Er zit een diepgewortelde overtuiging dat er niemand voor hen opkomt en ze dit dus zelf moeten doen. Dat de VS hen bij alle VN resoluties steunt zien ze daardoor niet. Dit is wat identificatie met overtuigingen doet, je ziet slechts bevestiging van dat wat je gelooft.
      Om te kunnen ervaren dat je meer bent dan je lichaam, gedachten, gevoelens, etc is het interessant om stil te staan en jezelf wat vragen te stellen: ‘is het waar?’, ‘wie ben ik als ik deze gedachte loslaat?’, ‘wie voelt dit?’. Onderzoek in jezelf, ben ik nog dezelfde ik als ik een arm/been/etc. mis, of als ik andere gedachten of gevoelens heb… Dit vaak doen helpt je in je natuurlijke staat van zijn te komen en te ervaren dat je die alles omvattende ruimte bent waarin alle verschijnselen ontstaan.
      Mijn blog ‘doen of zijn’ gaat hier ook over.

      Hoop dat dit je vraag een beetje heeft beantwoord.

      Groetjes Anouk

      • Ik wil hier overigens allerminst mee zeggen dat het makkelijk is om je continu te beseffen dat je niet je identificatie met allerlei zaken bent. Zo kan ik als er iemand tegen ‘mijn’ auto aanbotst ook in eerste instantie reageren alsof ‘mij’ iets wordt aangedaan. Of als iemand het stellig met me oneens is, ook dan zijn we geneigd dit als een aanval op ons zelf te ervaren. Dit is immers wat we van kinds af aan leren. Het lukt me gelukkig wel steeds vaker om sneller te beseffen dat ik niet mijn lichaam, gedachten, gevoelens of spullen ben. Ook al is het iets wat ik diep van binnen ‘weet’, het doorzien en doorbreken van oude reactiepatronen blijft oefenen…

Geef een reactie